Ban de onzichtbare"Wie? Ban Ki-moon? Klinkt Aziatisch." "Klopt. Uit Zuid-Korea komt ie." "Oh. Wat doet ie ook alweer?" "Secretaris-Generaal van de Verenigde Naties." "Klinkt belangrijk." "Mwah... Ligt aan de persoon." "Kofi Annan.. was die niet ook van de Verenigde Naties?"
De Verenigde Naties is een politiek en bureaucratisch mijnenveld, en de functie van VN- Secretaris-Generaal is niet benijdenswaardig. Zijn termijn is nog niet voorbij, maar de kritiek rondom de huidige SG, Ban Ki-moon, begint nu al een stuk luider te worden. Al bij zijn aantreden in 2006 werd hij gezien als kleurloos en saai, te timide om een goede SG te zijn, en daar komt blijkbaar nu bureaucratisch mismanagement bij. Maar wat is een goede SG?
De Secretaris-Generaal van de Verenigde Naties wordt vaak beschreven als de hoogste diplomaat in de wereld met veel moreel gezag. Maar de term 'diplomaat' zegt het eigenlijk al. Een diplomaat is slechts een dienaar van zijn politieke bazen, in dit geval, de leden van de Verenigde Naties. Formeel is de SG een administrateur, een ambtenaar die het VN-apparaat moet besturen. Hij of zij wordt niet geacht zelf politieke initiatieven te nemen of beleid uit te zetten. De persoon van SG kan echter de officiële taakomschrijving ontstijgen, en in de praktijk is de SG meer dan alleen maar een dienaar. De SG en de organisatie die hij bestierd zijn cruciaal in de uitvoering van het beleid van de leden van de VN, en staat daarmee ook feitelijk in het centrum van de internationale politiek. Met veel charisma en politieke en diplomatieke vaardigheden kan hij of zij het morele gezag verwerven om een centrale rol te kunnen spelen in de betrekkingen tussen landen. De SG wordt dan onder andere 'gebruikt' als bemiddelaar.
Niettemin blijft de SG een speelbal van de internationale politiek en de veranderende en vaak tegenstrijdige wensen en eisen van de machtigste landen. Wanneer de SG gevraagd wordt een vredesoperatie op te zetten door de Veiligheidsraad, geven de leden van de VN, inclusief leden van de Veiligheidsraad, niet thuis als het gaat om het bijdragen aan deze operaties door middel van troepen en/of geld. Daarna worden de VN en de SG in de pers en door het publiek verantwoordelijk gehouden voor de trage vooruitgang. De missie in Darfur is een pijnlijk voorbeeld.
Ban Ki-moon heeft te lijden onder de geprezen ambtsperiode van de Ghanees Kofi Annan, die met zijn charisma en politieke stellingnames een publiekslieveling was, hoewel ook Annan zijn beperkingen had. Als reactie op Annan werd Ban dan ook gekozen om zijn gebrek aan charisma en, letterlijk, zachte stem; een kleurloze administrateur die geen rol van betekenis zou spelen in de internationale politiek. Aangezien de SG feitelijk wordt gekozen door de VN-Veiligheidsraad is de verkiezing dan ook een graadmeter voor wat de machtigste landen willen met de VN als organisatie. In die zin zijn de Ban's gunstige vooruitzichten op een tweede termijn een duidelijk teken.
|